Prinses Juliana in 1943

Voor prinses Juliana was 1943 een jaar van vreugde en verlangen. Terwijl Europa nog altijd in de greep was van de oorlog, beleefde zij in haar Canadese ballingschap een van de gelukkigste momenten van haar leven: de geboorte van haar derde dochter. Tegelijkertijd bleef de afstand tot het bezette Nederland zwaar op haar drukken. 

Prinses Juliana in Canada (1942)

Behalve een rustig gezinsleven reisde Juliana in 1942 regelmatig naar allerlei plaatsen in Canada en de Verenigde Staten voor bijeenkomsten of om toespraken te houden. Groot was de vreugde toen Wilhelmina in de zomer ondanks haar vliegangst voor het eerst naar Canada vloog én Prins Bernhard bekendmaakte dat er in januari '43 een baby verwacht werd. 

Foto: Pictorial Press/Nationaal Archief

Prinses Juliana in Canada (1941)

Terwijl Prins Bernhard en Koningin Wilhelmina in Londen zijn, leidt Juliana een zoveel mogelijk gewoon leven in Ottawa met Beatrix en Irene. 

Foto: Nationaal Archief

Prinses Juliana in Canada (1940)

1939 sloot Juliana af met een toespraak waarin ze zei dat er veel leed in de wereld is, al vermoedend (of juist niet) dat het in 1940 ook in Nederland niet veilig meer zou zijn. Tot half mei was Juliana met haar gezin nog in Nederland, maar daarna zou ze haar land voor járen moeten missen.

Embed from Getty Images

Juliana's 1939: Oorlog in de lucht, 'Vrede' op schoot

Na zowel hoogte - als dieptepunten in 1938, is ook 1939 geen gemakkelijk jaar voor Juliana. Natuurlijk krijgt ze een tweede dochter, maar er is ook een steeds sterkere oorlogsdreiging. Eind '39 woont het gezin dan ook al in het beter beschermende Den Haag.

Foto: J.M. Rousel/RVD

Juliana's 1938: Geboorte Prinses Beatrix

1938 stond voor Prinses Juliana (en Nederland) natuurlijk helemaal in het teken van de geboorte van haar dochter op 31 januari. Een andere hoogtepunt dit jaar was het 40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina. 

Foto: Prins Bernhard

Juliana in 1937

1937 was een bijzonder jaar voor Juliana. Ze trad in het huwelijk met Prins Bernhard, en zag vele landen tijdens de lange huwelijksreis. Ze verhuisde naar Paleis Soestdijk en kon in Baarn op een warm welkom rekenen.

Foto:  Franz Ziegler/RVD

Juliana’s 1936

“We zijn het eens geworden en wel zéér eens"

Foto: © Franz Ziegler

Als Juliana in februari 1936 met haar moeder op wintersportvakantie gaat, heeft ze nog geen weet van wat haar te wachten staat. Na enkele dagen in Tirol (Oostenrijk) doorgebracht te hebben, vertrekken moeder en dochter ook nog naar het Duitse Garmisch-Partenkirchen waar op dat moment ook de Olympische Spelen bezig zijn. Op een of andere berghelling loopt ze ‘toevallig’ Bernhard von Lippe-Biesterfeld tegen het lijf. Geheel toevallig is deze ontmoeting niet, want Koningin Wilhelmina was op zoek naar een huwelijkspartner voor haar dochter, en heeft de ontmoeting min of meer ‘geregeld’. Juliana en Bernhard spreken steeds vaker af, en tot dan toe valt het niet op bij andere mensen. Er zijn genoeg evenementen en avonden waar sportliefhebbers gezellig samen zijn, waaronder dus ook Juliana en Bernhard. Het verliefde stel verliest elkaar ook de maanden daarna niet uit het oog. Er volgt contact via brieven, en in mei kwam Bernhard naar Nederland. Hij logeerde bij vrienden van de Koninklijke familie, zodat hij de prinses onopgemerkt op het Loo kon bezoeken. Ondertussen had  Prinses Juliana ook gewoon haar verplichtingen. Zo woonde ze een Rode Kruis vergadering bij in Eindhoven, vergezelde ze haar moeder bij de opening van de Waalbrug en maakte ze een rondvaart over de Friese meren. In de zomervakantie zag Prinses Juliana Bernhard weer in Zwitserland. De geruchten nemen dan inmiddels wel toe. Half augustus verschijnt er in de Nederlandse kranten een foto, gemaakt op de Jungfraujoch (laagste punt op de bergkam tussen de Mönch en de Jungfrau en tevens grens van de Zwitserse kantons Bern en Wallis). Een paar dagen later worden Juliana en Bernhard herkend door een groep Nederlanders als ze samen in een hotel in Grindelwald thee drinken. De kranten schreven in die tijd over een zekere ‘Prins von Schaumburg Lippe’ die regelmatig in het gezelschap van de prinses vertoeft. Plotseling is er dan ook de aankondiging van de verloving op 8 september. In het hoofdgebouw van de PTT in Den Haag maakt Koningin Wilhelmina de verloving officieel bekend. Ook Juliana richt zich tot het Nederlandse volk: “We zijn het eens geworden en wel zéér eens." In duidelijk Nederlands voegt Bernhard dan toe: “Ik ben heel gelukkig en mijn streven zal erop gericht zijn mijn aanstaande vrouw tot een werkelijke steun in het leven te zijn.”

Foto: © J.M. Rousel

Vlak daarna wapperden overal vlaggen, en in Den Haag verzamelt zich een grote menigte bij Paleis Noordeinde. Bij terugkomst van het PTT gebouw worden Koningin Wilhelmina, Prinses Juliana en Bernhard enthousiast onthaald. Het verloofde paar zwaait daarna vanaf het balkon naar de mensen. De Nederlandse bevolking toont zich dus zeer enthousiast. In de nacht van 8 september slaapt het verloofde stel ook op Paleis Noordeinde. Van slapen kwam niet veel terecht omdat onder hen een menigte ‘Benno” riep. Toen Prinses Juliana en Bernhard zich op een gegeven moment voor het raam lieten zien zagen ze ook de met lichtjes geschreven tekst in de lucht: ‘Welkom Prins Benno’.

De werkkamer van de prinses staat vol met de bloemen
die het paar cadeau heeft gekregen

De verloving zorgde duidelijk voor wat vreugde in de crisisjaren. Er werd dan ook nog dágen feest gevierd. Tussen 8 en 15 september werden er festiviteiten georganiseerd. De officiële verlovingsfoto die op 9 september op alle voorpagina’s stond, kreeg nog een leuke vervolgsessie. Op 16 september werkten Juliana en Bernhard mee aan een fotosessie in de tuin van Noordeinde. Ze beleefden er zichtbaar veel plezier van. Zo is er een foto waarop Bernhard Juliana fotografeert, en fietsen ze samen, lachend, op een tandem. De tandem was door een fotograaf gehuurd die hem eigenlijk binnen een half uur weer terug moest brengen bij de fietsenzaak in de Haagse Elandstraat. Later die maand liepen Juliana en Bernhard zélf door het centrum van Den Haag. Ze bezochten in de bioscoop een film over hun verloving. Een kleine twee maanden na de verloving kreeg Bernhard officieel het Nederlandse staatsburgerschap. Zelf was de toekomstige prins toen met zijn verloofde naar kasteel Reckenwalde in Duitsland. Daar was het stel na alle media aandacht en rijtoeren wel aan toe. Bovendien wilde Prinses Juliana graag nader kennis maken met Bernhard’s familie en vrienden. Helaas bestond die ‘kennismaking’ vooral uit een jachtpartij.


In november werd Juliana weer in Nederland gezien bij publieke activiteiten. Ze onthulde eind november het Radiomonument in Eindhoven en nam gezellig haar verloofde mee. Een paar dagen later is ze bij een voetbalwedstrijd tussen Sparta en Feijenoord, dan is Bernhard níet mee. Ondertussen waren ook de voorbereidingen voor het huwelijk in januari 1937 in volle gang. Modehuis Kühne in Den Haag kreeg de opdracht om de trouwjurk voor Juliana en de jurken voor de bruidsmeisjes te maken. Op 19 december gingen Prinses Juliana en Prins Bernhard al in ondertrouw op het Haagse stadhuis. Paleis Noordeinde, waarvandaan het verloofde stel vertrok, was voor de gelegenheid prachtig versierd. Natuurlijk was het ook een voordeel dat de kerst bijna aanbrak en er dus heel veel kerstbomen aan en rondom het paleis waren aangebracht. Na het tekenen van het huwelijksregister werd door Prins Bernhard een vreugdevuur aangestoken die brandend gehouden zou worden tot de huwelijksdag (7 januari 1937).

Vlak voor de jaarwisseling, op 29 december, verschenen de prins en prinses nog een keer in het openbaar. Ze maakten per open koets een rijtoer door Den Haag.

Juliana's 1935

Na het overlijden van Koningin-moeder Emma en Prins Hendrik in 1934, verschenen Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana steeds vaker samen in het openbaar. Samen maakten ze ook reizen naar het buitenland. Zo waren ze enkele dagen in Brussel om de wereldtentoonstelling te bezoeken. Toch had de 26-jarige Juliana ook nog veel eigen activiteiten.

 © screenshot 

In januari woonde Prinses Juliana samen met haar vriendinnen uit haar studententijd het zevende lustrum bij van de Vereniging voor Vrouwelijke Studenten Leiden (VVSL) Tussen alle oud-studentes met jaren ’20 hoedjes is Juliana maar nauwelijks te herkennen. Juliana liep, net als Wilhelmina, nog lang in het wit, maar niet altijd. Zo droeg ze bij de reünie van de studentenvereniging een donkere jas, en ook bij het stemmen wat ze op 17 april 1935 voor het eerst deed. Bij een bezoek aan Heemstede, later die maand, is zichtbaar duidelijk dat Koningin Wilhelmina nog trouw blijft aan witte rouwkleding. Echter in mei zijn beide dames weer in het wit. Ze bezochten enkele dagen Brussel vanwege de Wereldtentoonstelling. Het was de 23e universele wereldtentoonstelling en werd door het Bureau International des Expositions geclassificeerd als algemene tentoonstelling van de eerste categorie, een destijds gebruikte subcategorie van universele wereldtentoonstelling. Het thema was kolonisatie en de 50e verjaardag van de Kongo-Vrijstaat.

Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana maakten tevens van de gelegenheid gebruik om een bezoek te brengen aan het graf van de in 1934 overleden Belgische Koning Albert. Ze legden een grote krans van 1100 crèmekleurige rozen neer. Ook ontmoetten ze het nieuwe Koningspaar: Koning Leopold (die kort na het overlijden van zijn vader Koning werd) en Koningin Astrid. “Wat een schat van een vrouw” zou Juliana na afloop hebben gezegd over de Koningin die ooit als prinses van Zweden geboren werd. Dat zij op haar 29e, slechts een paar maanden na die ontmoeting zou overlijden, kon toen nog niemand vermoeden. Koningin Astrid kwam om het leven bij een auto-ongeluk in het Zwitserse Küssnacht am Rigi. De Koning verloor, doordat de Koningin iets aanwees, de controle over de wagen. Nadat de auto van de weg was geraakt en tegen een boom was gebotst, werd de vorstin, die via de al geopende autodeur uit de auto wilde springen, uit de auto geslingerd. Ze viel hard tegen de boom. De auto schoot nog door tegen een andere boom en belandde daarna in het water. Door ernstig hoofdletsel was de Koningin op slag dood. Koning Leopold was vrijwel ongedeerd. Prinses Juliana kreeg het nieuws te horen in Schotland, waar ze samen met haar moeder in augustus op vakantie was. Slechts een maand voor het overlijden van Koningin Astrid, hadden Wilhelmina en Juliana ook de Belgische koningskinderen nog ontmoet. Josephine Charlotte, Boudewijn en Albert verbleven in Noordwijk om Nederlands te leren bij de Noordwijkse burgemeester en zijn vrouw. Gelukkig was er ook tijd voor ontspanning, en op 19 juli dus in het gezelschap van Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana:

Foto: © RVD

Steeds vaker had Juliana in 1935 ook haar eigen verplichtingen. In mei vertegenwoordigde ze het ‘Koninklijk Huis’ op de eretribune bij de voetbalwedstrijd Nederland-Engeland in het Olympisch Stadion in Amsterdam. De aanwezigheid van de prinses zorgde helaas niet voor winst. Onder zeer slechte weersomstandigheden won Engeland met twee doelpunten. In haar vrije tijd kon men Juliana ook gewoon tegenkomen in de stad. Zo is er een foto waarop de winkelende Juliana spontaan een praatje maakt met een voorbijganger. In september opende Prinses Juliana het naar haar vernoemde Julianakanaal die een deel van het water van de Maas doorvoert. Tien jaar daarvoor, op 22 oktober 1925, kwam ze ook al naar dit gebied om symbolisch de eerste schop in de grond te steken. Na de openingshandeling voer Juliana met haar moeder op een schip van Maastricht naar Maasbracht. Diezelfde maand opende ze in Amsterdam de eerste Nederlandse opleidingschool voor blindegeleidehonden. De prinses werd begroet door de honden, die ze liefdevol aaide. Vervolgens bekeek ze een demonstratie van bekwaamheid van geleidehonden met behulp van een praktijkproef waarbij blinden door honden worden geleid langs en over diverse hindernissen en obstakels op een oefenterrein.

Een dag later was Juliana niet in beeld, maar wel voor iedereen te horen op de radio. Ze verzocht alle luisteraars om een donatie voor de laatste collecte die zou worden gehouden voor het Nationaal Crisiscomité. Haar sympathieke karakter kwam later dat jaar nogmaals tot uiting, toen ze een bezoek bracht aan de psychiatrische instelling ‘Het Apeldoornsche Bosch’ voor jeugdige patiënten.

Juliana's 1934

In 1934 veranderde er veel in het leven van Prinses Juliana. Ze moest afscheid nemen van haar oma en vader, en kreeg daardoor op haar 25e ineens veel meer Koninklijke verplichtingen. Door hun verdriet te delen, en het besef dat ze alleen elkaar nog hadden, werd de band tussen Prinses Juliana en haar moeder wel hechter.

Juliana verlaat Paleis Lange Voorhout

In januari 1934 lijkt er nog geen vuiltje aan de lucht te zijn als Juliana met haar ouders op vakantie gaat naar Zwitserland. Het zou de laatste onbezorgde vakantie worden. Een jaar met veel verdriet volgde, want enkele weken na de vakantie ging de gezondheid van Koningin-moeder Emma hard achteruit. Wilhelmina en Juliana werden steeds vaker gesignaleerd bij Paleis Lange Voorhout waar ze met bezorgde blikken naartoe gingen, en verdrietig weer vertrokken. Ook een dag voor het overlijden van Emma kwamen Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana nog op bezoek. Op 20 maart overleed ze uiteindelijk aan de gevolgen van een longontsteking. Een week later werd haar lichaam bijgezet in de grafkelder van de Oranjes in de Nieuwe Kerk in Delft. Vrij snel na de uitvaart probeert het Koninklijk gezin hun werkzaamheden weer op te pakken. Juliana stak al haar energie in het Nationaal Crisis Comité en moet daarbij vaak gedacht hebben aan haar oma die haar regelmatig duidelijk maakte dat de plichten, ondanks alles, door moeten gaan.

Op 30 april van dat jaar werd de prinses 25 jaar. Ter gelegenheid daarvan werden diverse penningen uitgebracht. De verzamelaars moesten maar kiezen op welke penning Juliana het mooist stond afgebeeld. Zelf moest Prinses Juliana niet zoveel van de aandacht rondom haar persoon hebben. Na een bezoek met haar moeder aan Friesland, vertrok ze op 14 juni naar Engeland voor een korte vakantie. Met het stoomschip de Batavier V, waar ze in het verleden al eens vaker de overtocht mee maakte, ging ze naar de Graaf en Gravin van Athlone in Kensington Palace. In 1933 was ze hier ook al eens voor een periode, en de omgeving beviel haar wel. Ze kwam tot rust en bezocht ook de Ascot paardenraces met Prins Arthur van Connaught. Ondanks de relaxte tijd in Engeland, maakte ze zich ook zorgen over de gezondheid van haar vader. Dagelijks belde ze met haar moeder die vervroegd was teruggekomen van een vakantie in Zwitserland omdat Prins Hendrik op het kantoor van het Rode Kruis een zware hartaanval had gekregen. De artsen sloten een herhaling niet uit, en inderdaad, op 3 juli overleed de prins aan een hartstilstand. Juliana, die nog altijd in Engeland verbleef, werd door haar moeder telefonisch op de hoogte gesteld. Ze vertrok nog diezelfde dag met de Batavier. De volgende ochtend werd de prinses door haar moeder opgehaald in Hoek van Holland. Bij thuiskomst schoof ze direct de ringen – die haar moeder had laten verwijderen – weer terug om de vingers van haar overleden vader. Diepbedroefd nam ze samen met haar moeder op 11 juli definitief afscheid van haar vader. Naar eigen wens van de prins was de uitvaart in het wit. Klokslag kwart voor tien vertrok de rouwstoet met witte lijkkoets van Paleis Noordeinde onder toeziend oog van Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana die beiden in het wit gekleed waren en in de vestibule stonden. Even later stonden ze ook bij de Nieuwe Kerk in Delft toen daar de kist werd binnengedragen. Er waren veel toeschouwers op de been. Op de daken van de huizen en winkels aan de markt van Delft zaten vele tientallen mensen.


Om een beetje tot rust te komen vertrokken Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana in augustus naar het Noorse Lillehammer. Vanaf dan wordt ook de verbondenheid tussen moeder en dochter groter. Ze ondernemen steeds meer dingen samen. Samen op werkbezoek door het hele land, en ook samen naar het buitenland. Verder kreeg Prinses Juliana er veel meer taken bij. Ze nam de representatieve plichten en beschermschappen over van haar oma en vader; Rode Kruis, Commissie van Weldadigheid en de bescherming van tuberculosebestrijding. Terwijl ze zich voor honderd procent inzette, werd er ondertussen gespeculeerd dat de prinses verkering zou hebben met Prins Karel van Zweden. Er werd zelfs al een ansichtkaart gefabriceerd. Op een teruggevonden kaart staat op de achterkant geschreven: “De verloving, laat staan het huwelijk, van deze twee geliefden kon om staatsrechtelijke bezwaren niet doorgaan, want beiden waren – en bleken – troonopvolgers te zijn die niet te vervangen waren. Deze kaart is dus voorbarig geweest en daardoor zeldzaam.”

Of het nu bij een bezoek aan een appelsorteermachine was of tijdens de opening van een nieuwe locatie van de Nederlandse Padvinderij, Juliana droeg, net als haar moeder gedurende lange periode witte rouwkleding. In oktober lieten moeder en dochter zich zelfs uitgebreid fotograferen. Op Paleis het Loo was hoffotograaf Franz Ziegler uitgenodigd voor een fotosessie. Hij maakte diverse portretten van Wilhelmina en Juliana in hun rouwkleding. En foto’s van moeder en dochter samen. Door het donkere decor is op sommige foto’s prachtig het contrast te zien met de witte kleding. De dromerige foto van Juliana met – helaas – een vos om zich heengeslagen zou uiteindelijk een van de favoriete foto’s van Prins Bernhard worden..



Foto's: ©  Franz Ziegler/RVD

Wederom in het wit, maar dan in bruidsmeisje tenue, was Juliana op 29 november bij het huwelijk van de Hertog van Kent met Prinses Marina. Samen met Prinses Catharina van Griekenland, Prinses Irene van Griekenland, Lady Mary Cambridge, Prinses Elizabeth van Engeland, Groothertogin Kyra van Rusland, Lady Mountbatten en Prinses Eugenie van Griekenland was ze uitgenodigd om bruidsmeisje te zijn. Na afloop werd er een groepsfoto gemaakt met het bruidspaar:

Juliana's 1933

Voor de postzegels die in 1934 zouden worden geproduceerd voor het Crisis Comité, liet Prinses Juliana in 1933 enkele foto’s maken door hoffotograaf Franz Ziegler. De prinses werd in verschillende poses gefotografeerd, maar uiteindelijk werd de voorkeur gegeven aan een portret waarop ze naar links kijkt.

Foto's: © Franz Ziegler

Later dat jaar, op 4 oktober, sprak Prinses Juliana de Nederlanders toe via de radio om hen te bedanken voor het geld wat opgehaald werd bij de collecte voor het Nationaal Crisis Comité. Namens het Comité wat toen zo’n twee jaar bestond zei de prinses: “Het Comité is dankbaar voor de waardering en de medewerking die het gevonden heeft. Vanuit alle kringen is men zich met hulp tegemoet gekomen. Het is me een voorrecht allen die in welke vorm dan ook ons werk steunde, warme dank te kunnen brengen. De mooie impuls van saamhorigheidsgevoel, dat de laatste tijd algemeen bovenkomt, mogen het zijne doen om dit zo breed mogelijk gebaseerde werk nieuwe levenskracht te verlenen. Om in menig bestaan milder omstandigheden te bereiden in de plaats van zeer bezwarende. Hoe meer ge ons geeft, hoe meer kunnen wij doen. Laat niemand denken dan zijn bijdrage voor ons van geen belang is. Ik eindig ten slotte met de wens dat gij die deze geluidsfilm hoort en ziet dat ons volk met al de voldoening die hierbij mogelijk is terug zal kunnen zien op de nationale inzameling. Tot beloning van hen die belangrijke uitvoering ervan verrichten, en tot de dankbaarheid van degenen die het aller- zwaarste lijden onder de algemene nood. Een mogelijkheid die te verzachten staat open. “

Juliana en Emma

Behalve haar werkzaamheden voor het comité nam de prinses ook wat Koninklijke verplichtingen op zich zoals de opening van een William Booth Kweekschool, en een uitgebreid bezoek aan Alkmaar, Egmond aan Zee en Heiloo. En ondanks de zorgen om de slechte gezondheid van Koningin Emma en haar vader Prins Hendrik, hadden de festiviteiten dat jaar wel gewoon doorgang. Zo werd de 75e verjaardag van Koningin-moeder Emma groots gevierd met een defilé op Soestdijk. Ook kreeg Koningin Wilhelmina een mooi feestprogramma voorgeschoteld in het Amsterdamse stadion ter gelegenheid van haar 35-jarig regeringsjubileum. De prinses reisde verder naar Groot-Brittannië af om daar als sportliefhebber Wimbledon te bezoeken en tennisster Helen Wills te zien winnen. Aansluitend bezocht ze de Graaf en Gravin van Athlone in Kensington Palace.

Juliana's 1932

Tussen al haar Koninklijke verplichtingen door, vond Juliana ook in 1932 genoeg tijd om aandacht te besteden aan het Crisiscomité en haar vrije tijd. Op 15 april bezocht ze in een galajurk de kunstavond van het comité in het gebouw voor Kunst en Wetenschappen. Verder las Juliana veel historische romans en luisterde ze graag naar de klassieke muziek van Chopin en Schubert. Als ze voor een kampeervakantie naar Engeland, Frankrijk, Duitsland of Noorwegen reisde, werd er door de media flink op haar gelet. Er gingen dan ook regelmatig verhalen de ronde dat de 22-jarige Juliana een vriend zou hebben, maar foto’s of bewijzen verschenen niet. Juliana zocht gewoon wat vrienden en kennissen op, en leek nog wel te genieten van haar leven zónder man.Toen ze op 30 april van dat jaar haar 23e verjaardag vierde, stond het Lange Voorhout weer vol met mensen. Vanaf het balkon van het paleis had Juliana een mooi zicht op wat er onder haar afspeelde. Na een defilé, vonden er diverse dansoptredens plaats.  Zeker nu ze steeds meer Koninklijke verplichtingen in het land had, begon de populariteit van Prinses Juliana alleen nog maar meer toe te nemen. Op 25 mei opende ze de drinkwaterleiding in de Wieringermeerpolder. Tijdens de rondgang door het nieuwe Zuiderzeedorp (Slootdorp) leek men van heinde en ver gekomen te zijn om achter de prinses aan te lopen.

Foto's: ©  Polygoon, screenshots en RVD

Op de verjaardag van haar moeder, 31 augustus, stelde Prinses Juliana in het Oranjepark van Apeldoorn de zogenoemde Kwartjesfontein in gebruik. Dit was een initiatief van de plaatselijke krant die een actie op touw zette om deze fontein te realiseren. Maar liefst tweeduizend mensen gaven een kwartje, waardoor ‘hun’ fontein werkelijkheid werd. Ook na het bijwonen van de jaarlijkse Prinsjesdag verscheen Juliana nog enkele malen in het openbaar. Zo bezocht ze onder andere onderdelen van het leger, opende ze een nieuw stadhuis in Katwijk en was ze aanwezig bij de viering van het 250-jarig bestaan van de Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag.

Juliana's 1931

“Als Jula aan de beurt was voor koekjes bij de koffie te zorgen, kwam ze met een grote doos biscuit onder haar arm aanzetten.”

Opening congres 'Vakopleiding vraagstukken'
in de Ridderzaal. 

Net als in 1930 verscheen Juliana in 1931 ook steeds vaker in het openbaar. Ze opende dat jaar ontelbaar veel gebouwen, tentoonstellingen, onthult een standbeeld en gaat ook mee op staatsbezoek naar Frankrijk.

Hoewel de 22-jarige prinses het met deze activiteiten al best druk had, voelde ze zich toch wat ‘kaal’ en nam de taak van particulier secretaresse van haar moeder tijdelijk over. Mevrouw Schoch – die eigenlijk de secretaresse was, was om onbekende reden maanden afwezig. Juliana nam de taak meteen serieus en werkte hard. Haar vrije tijd bracht ze echter zoveel mogelijk buiten het paleis door. Ze ging op kookles en speelde tennis. En hoewel ze al een paar jaar niet meer studeerden, onderhield de prinses goed contact met haar studievriendinnen. Een van hen (jonkvrouw de Brauw) trouwde in 1931 in – zo heette het toen nog – Nederlands Indië. Juliana was niet bij de bruiloft aanwezig maar stuurde wel een origineel cadeau; een bewerkt asbakje versiert met zeesterren. Er zat ook een briefje bij: “Om je onze zeesterren-tijd niet te laten vergeten!”

Als een van de medewerkers op het kantoor van het door Juliana opgerichte Nationaal Crisis Comité ziek wordt, besluit de prinses ook híer in te vallen. Ze neemt direct het tijdelijke werk van erevoorzitter op zich en genoot er naar eigen zeggen van om met mensen te bellen die niet wisten wie ze was. De voorzitster van het comité vertelde over de Koninklijke collega: “Ik vond het in het begin echt griezelig om met een prinses te mogen samenwerken. Maar het was een onvergetelijke ervaring. De prinses had zo’n groot gevoel voor humor en ze wist iedereen direct op z’n gemak te stellen. Toen haar uitvalster weer op het appèl verscheen, was Juliana duidelijk teleurgesteld. Ze vond het zo gezellig dat ze er eigenlijk niets voor voelde weg te gaan. En omdat het werk zich uitbreidde en er toch nieuwe krachten hard nodig waren, bleef ze haar kantoorbaan nog enige maanden trouw. Bijzonder trouw! Elke ochtend kwam ze te voet naar kantoor op de Kneuterdijk. Ze wilde in alles hetzelfde behandeld worden. De meisjes hadden één vrije middag per week. Zij wilde gewoon, als ieder ander, op die lijst. Extra vrij krijgen wees ze van de hand. Alleen ging ze ’s middags wat vroeger naar huis om de drukte van het spitsuur en daarmee de eventuele belangstelling van het publiek te ontlopen. Als Jula aan de beurt was voor koekjes bij de koffie te zorgen, kwam ze met een grote doos biscuit onder haar arm aanzetten.”

Op het balkon van Paleis op de Dam

Juliana bezoek de tentoonstelling 'Kind en Kunst' in het Frans Hals Museum in Haarlem

Juliana's 1930

Sinds 1930 verschijnt Juliana veel vaker in het openbaar. De heerlijke studietijd zit erop, die bekroond wordt met een ere-doctoraat in de letteren en wijsbegeerte.

Op de dag van de geboorte van haar toekomstige dochter, 31 januari, wordt het nog eens officieel uitgesproken door Prof. Dr. J. Huizinga. Hij zegt onder andere: “In u, Koninlijke Hoogheid, eren wij de telg van het Huis, welks lot en welks daden door de ganse geschiedenis van onze staat en natie zijn heengeweven. De Leidse universiteit bezegelt hier opnieuw die oude band met het vorstenhuis, die haar dierbaar en kostbaar is, om daarmede te tonen dat haar historie, ’s lands historie haar een levend ding is dat haar heroïsche oorsprong uit Leiden’s moed en prins Willem’s wijsheid nog heden haar kan richten en bezielen. “

Vervolgens doet de professor een uitspraak over een eigenschap van de prinses: “Uw promotor weet bij ondervinding hoe goed men tegenover u moet toezien om zelfs niet in schijn met zichzelf in tegenspraak te komen. Want het ontgaart u niet, en dan moet een ander maar zien hoe hij zich rechtvaardigt! Wanneer een vraag van alle kanten bekeken scheen, dan kwam de prinses weer eens met een “Ja maar,” dat onaangeraakte gronden aanvoerde en al het verworvene weer op losse schroeven zette. Al deze hoedanigheden van de geest werden steeds weer doorstraald door de warmte van een zacht en zuiver gemoed. “ 

De studie is dus definitief afgelopen. Juliana gaat ‘terug’ het Koninklijk Huis in. In 1930 wachten haar al vele verplichtingen. Van defilés, monumentonthullingen, openingen van tentoonstellingen, tot de vele rijtoeren en bezoeken in het land. Ondertussen blijft ze wel contact houden met haar oude studievriendinnen.

Juliana in klederdracht bij haar bezoek aan Goes

Zo is er de onthulling op 23 april van het monument voor Juliana van Stolberg op het Louise de Colignyplein in Den Haag. De prinses houdt een kleine toespraak en onthuld vervolgens het monument, die tot op de dag van vandaag te bezichtigen is. Na de verwoesting van het plein door het bombardement van 3 maart 1945 is het beeld verplaatst naar de verderop gelegen Helenastraat. Nu worden er jaarlijks de doden van dat bombardement herdacht door een kranslegging bij het beeld.

Toch is er ook tijd voor ontspanning. Het Koninklijk gezin gaat op wintersportvakantie in de omgeving van Oberstdorf, waar Juliana tot rust komt en erg geniet van de zon, sneeuw en skiën.

Ook in 1930 richt Juliana in overleg met haar moeder het Nationaal Crisiscomité op. Het comité is bestemd om hulp te verlenen aan de slachtoffers van de enonomische crisis.

In september 1930 worden Prinsjesdag en de 50e verjaardag van Koningin Wilhelmina ‘gebundeld’ Er wordt een defilé gehouden op het voorplein van Paleis Huis ten Bosch.

Foto's: RVD en Koninklijke Bibliotheek

Juliana's jaren - 1929

In 1929 wordt het Gouden Jubileum van Koningin-moeder Emma gevierd. Ze is slechts 8 jaar koningin geweest (omdat Wilhelmina nog minderjarig was na de dood van Koning Willem III ) maar haar populariteit was groot. Omdat Emma in 1929 vijftig jaar Nederlandse was, werd dat feestelijk gevierd in Den Haag en Amsterdam. Even was Juliana’s oma dat jaar weer het middelpunt. Per Gouden Koets werd de Grote Kerk in Den Haag bezocht voor een bijzonder concert. In Amsterdam ging het feestje verder in de Nieuwe Kerk, vervolgens werd een rijtoer gemaakt met de Crème Caleche. ( Notabene het geschenk van Koningin Emma aan haar dochter Wilhelmina) En ten slotte juichten massa's mensen Emma toe, toen ze op het balkon van Paleis op de Dam verscheen.

Koningin Wilhelmina, Koningin-moeder Emma, Prins Hendrik en Prinses Juliana bij Paleis op de Dam

Voor de feestelijkheden maakt Juliana graag tijd vrij, om vervolgens weer gauw haar studentenleven in te duiken. Ze doet mee aan discussieavonden en feestjes, ze speelt in toneelstukken en zelfs in een orkest. Haar studie verwaarloost ze ook niet, maar toch moet ze af en toe voor haar verplichtingen kiezen.

Juliana aanwezig met haar ouders bij de kranslegging bij het monument voor Jan van Nassau in Utrecht

Soms vind ze die ‘werkzaamheden’ ook erg leuk. Zoals de keer dat ze met haar vader op verjaardagsbezoek gaat bij een 100-jarige Haagse man. J.W. Thijsse was een echte oranjefan en er trots op dat hij Koning Willem I nog had meegemaakt. Zijn droomwens was om Koningin Wilhelmina te ontmoeten, maar die kon helaas geen tijd vrij maken voor het bezoek…Daarom besluiten Hendrik en Juliana de man  een verrassingsbezoek te brengen.



Foto's: RVD

Prinses Juliana in 1928

Tussen 28 juli en 12 augustus 1928 worden de Olympische Spelen in Nederland (Amsterdam) gehouden. Dit bijzondere evenement wordt door Prins Hendrik geopend. Hoewel Koningin Wilhelmina en Prinses Juliana bij de opening ontbreken, zijn ze wel gedurende de spelen bij verschillende sporten aanwezig. Ook maken ze de sluitingsceremonie mee op 12 augustus.

Schilderij van Juliana, gemaakt in 1928 door Willem Bastiaan Tholen

Juliana's jaren - 1927

Op 30 april 1927 wordt Juliana 18 jaar. Speciaal voor die gelegenheid worden er op Paleis het Loo officiële foto’s van de prinses gemaakt. Maar er is meer dan dat. Haar verjaardag wordt uitgebreid gevierd. Samen met oma Emma kijkt ze naar de dansvoorstelling op het Binnenhof, en ’s avonds wordt de verjaardag afgesloten met een tocht over de Hofvijver en vuurwerk.



Twee dagen later gaat het er wat officiëler aan toe. Koningin Wilhelmina installeert haar dochter in de Raad van State, omdat Juliana nu grondwettelijk meerderjarig is. Ook krijgt ze haar eerste woning (het paleis aan de Kneuterdijk) maar ze heeft er nooit gewoond. 12 juni doet Prinses Juliana geloofsbelijdenis in de naar haar vernoemde kerk (Julianakerk) en treedt daarmee toe tot de Nederlands Hervormde Gemeente. En als je een 18-jarige prinses bent, is Prinsjesdag ook een vast onderdeel van het Koninklijk Huis. Op de derde dinsdag van september 1927 reed Juliana dus voor het eerst mee met de Gouden Koets voor de opening van de Staten Generaal in de Ridderzaal. Getooid met het Grootkruis van de Nederlandse Leeuw, die ze op 31 augustus van haar moeder had gekregen.



Hoewel ze haar eerste schooljaren in een privéklasje op het paleis moest doorbrengen, mocht Juliana wél naar een universiteit. Er zullen vast veel discussies over zijn geweest tussen Juliana en haar moeder, maar de prinses stond erop dat ze gewoon op een gewóne universiteit zou gaan studeren net als andere mensen. In Leiden ontmoet ze al gauw vriendinnen waar ze het goed mee kan vinden. Samen nemen ze hun intrek in ’t Waerle’ – een huisje in Katwijk aan Zee. Aan het begin van de studieperiode doet de prinses mee met een studentenlied wedstrijd. Ze besluit haar verzonnen lied onder een schuilnaam (Nofrititi) in te sturen. Juliana blijkt talent te hebben want haar ingezonden jaarlied wordt uitgekozen tot het studentenlied van het jaar! Thuis vertelt ze trots aan haar moeder van haar succes, maar Wilhelmina weet dat meteen de grond in te drukken met de woorden: “Jula, maak je geen illussies. Ze hebben jouw lied uitgekozen omdat je een prinses bent!” Pas als de jury een brief aan de Koningin stuurt waarin wordt medegedeeld dat men niet heeft geweten wie de inzendster Nofrititi was, raakt Wilhelmina ervan overtuigd dat haar dochter wel schrijftalent heeft..

Het jaarlied 1927, geschreven door Juliana:

Wees gegroet met jubeltonen

Waar sinds ongetelde jaren
d’ oude Rijn door Leiden vloeit
en een eeuwig jonge schare
zich met wetenschap bemoet,
zijn wij de novietenschaar
van het wonderheerlijk jaar
negentien zeven en twintig.
Heil onze studentencel!
Heil onze V.V.S.L.!
Heil ons jaar, heil ons jaar 1927.

Als men dan na jaren weder
tot de grote kille kreet,
bindt een band zo sterk en teder
jonge vrouwen, zwaar geleerd
Wij zijn de novietenschaar
van het wonderheerlijk jaar
negentien zeven en twintig.
Heil onze studentencel!
Heil onze V.V.S.L.!
Heil ons jaar, heil ons jaar 1927.

© Vivian Kramer - royalfanvivian

'Juliana's jaren' - 1926

1926

In 1926 wordt Juliana 17 jaar en kost het haar ouders steeds meer moeite de vrijheid van de prinses te beperken, bovendien staat 1926 in het teken van het Zilveren huwelijksfeest van Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik. Als het schoolkamp bij het Aardhuis in Hoog-Soeren er aan zit te komen, protesteren ze dan ook niet en laten hun dochter gaan. Tijdens dat kamp komt ook naar voren dat Juliana absoluut niet op haar mondje is gevallen en zich niets aantrekt wat een ander van haar vind. Een van haar klasgenoten zegt op een ochtend: “Zeg Jula, wat heb jij dikke benen” waarop Juliana antwoord: “Ja dat weet ik, maar vergeet niet dat straks op die benen het hele huis van Oranje zal moeten rusten! “ Het kamp – wat ruim een week duurde – bestond voornamelijk uit wandeltochten, sport en discussienachten en bezorgde Juliana weer wat nieuwe vriendinnen.

Als het zilveren huwelijksfeest van Wilhelmina en Hendrik gevierd wordt, moeten er ook weer nieuwe officiële foto’s gemaakt worden. Speciaal voor de foto’s gaat Juliana naar de kapper en laat haar lange haar afknippen tot een kort – in de tijd modieus kapsel – met lichte krul. Ze toont meteen een stuk volwassener en heeft haar haren sindsdien nooit meer lang laten groeien. De zilveren bruiloft wordt vooral een echt familiefeest. Samen met een groot aantal gasten verblijft de Koninklijke familie op Paleis het Loo. Ook in kleinere kring vindt het een na het andere feest plaats, wat grotendeels georganiseerd is door Juliana. Juliana wordt dus steeds zelfstandiger en meer volwassen, en dat is maar goed ook want na de zomervakantie van 1926 begint haar echte avontuur en grote wens; studeren in Leiden..